Ra Tết, để đổi món cho mọi người trong gia đình, chị Phương quyết định làm món lẩu hải sản. Nhưng sau khi từ chợ về, nhấc túi tôm sú có vẻ nhẹ hơn bình thường, khi lấy cân kiểm tra chị mới tá hỏa khi thấy túi tôm từ 2,5kg chỉ còn 2kg, nghĩa là chị đã bị móc túi  hơn 100.000đ...

Ra Tết, để đổi món cho mọi người trong gia đình, chị Phương quyết định làm món lẩu hải sản. Nhưng sau khi từ chợ về, nhấc túi tôm sú có vẻ nhẹ hơn bình thường, khi lấy cân kiểm tra chị mới tá hỏa khi thấy túi tôm từ 2,5kg chỉ còn 2kg, nghĩa là chị đã bị móc túi  hơn 100.000đ...

Cân điêu: Chuyện “thường ngày...”?!

Một trạm cân đối chứng được lắp đặt tại chợ.

Tiếp xúc với những người buôn bán tại các chợ, chúng tôi được biết, hầu hết những chiếc cân bàn, cân điện tử trước khi được đưa vào sử dụng đều đã được chỉnh lại, làm lợi cho người bán hàng từ vài lạng đến vài kilôgam. Bà Vũ Thị Nga - tiểu thương tại chợ Hàng Bè “tiết lộ”: “Trước kia, ai muốn chỉnh, sửa cân phải mang đến cửa hàng trên phố Đinh Liệt. Nhưng từ khi cửa hàng này chuyển đi nơi khác, chúng tôi truyền cho nhau cách làm và tự chỉnh lấy. Đối với cân đồng hồ, việc chỉnh sửa khá đơn giản, chỉ cần dùng kìm xoay cái tai ấn lò xo lên một vài nấc là trọng lượng tăng lên, sau đó kẹp lại chì, cân lại như mới. Còn với cân điện tử, do cấu tạo phức tạp nên thường chỉ có thợ chuyên nghiệp mới làm được”. Khi được hỏi: “Bà có biết việc tự chỉnh sửa cân là hành vi gian lận thương mại”, bà Nga phẩy tay: “Với cân hàng trăm kilôgam, người ta ăn gian được tới hàng chục kilôgam mới đáng kể, còn những người buôn bán nhỏ như chúng tôi, mỗi cân được vài ba lạng, ăn thua gì, nếu không làm thế sao có lãi”?!

Điều đáng nói là với những chiếc cân đã được chỉnh sửa khi chưa có hàng hóa đặt lên, chúng vẫn ở mức cân bằng nên người tiêu dùng rất khó phát hiện. Chị Vũ Minh Hà, ở đường Đê La Thành bức xúc: “Hôm trước, tôi đi mua cá tại chợ Thành Công, về cân lại thì 2kg cá đã mất 4 lạng. Tôi mang cá ra chợ thắc mắc thì không những không được xin lỗi, bồi thường mà còn bị người bán hàng thóa mạ, chửi bới, thậm chí còn dọa đánh. Mặc dù chợ nào cũng có Ban Quản lý chợ nhưng hầu như chẳng có cá nhân nào cân điêu bị kiểm tra xử lý. Chẳng lẽ người ngay phải chịu thua kẻ gian, cứ phải chịu bị móc túi như thế?”.

Cân đối chứng: Có cũng như không!

Rất khó để phân biệt cân nào đã được chỉnh sửa, cân nào chưa (ảnh minh họa)

Để chống lại nạn cân điêu, tại nhiều chợ và Trung tâm thương mại của Hà Nội đã được trang bị cân đối chứng. Theo ông Trần Công Tuấn - Chi cục trưởng Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng (TCĐLCL) Hà Nội, việc lắp đặt cân đối chứng nhằm tăng cường khả năng kiểm định, hiệu chuẩn đối với các thiết bị đo kiểm và các thiết bị phục vụ cho hoạt động công bố hàng hóa phù hợp tiêu chuẩn và thử nghiệm an toàn. Hoạt động cân đối chứng xây dựng và duy trì nếp sống văn minh thương mại, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, góp phần nâng cao nhận thức của người dân về nguyên tắc đảm bảo phép đo trong thương mại cũng như việc tuân thủ các quy định của luật pháp trong các hoạt động mua bán trao đổi hàng hóa, giúp khách hàng có thể kiểm tra lại ngay hàng hóa của mình khi có nghi ngờ. Trạm cân đối chứng là cơ sở pháp lý, phục vụ nhu cầu cân đối chứng và đấu tranh chống gian lận đo lường.

Mặc dù theo quy định, tại các trạm cân đều phải có nhân viên điều hành ghi lại kết quả kiểm tra, nhắc nhở người cân thiếu phải có trách nhiệm cân đủ cho khách hàng và hàng tháng phải báo cáo kết quả về Chi cục TCĐLCL Hà Nội, BQL các chợ, các phường thực hiện kiểm định theo định kỳ mỗi năm một lần cho tất cả các loại cân sử dụng trong chợ, cân đối chứng được kiểm định hàng năm theo TCVN. Tuy vậy, đến thời điểm hiện tại số chợ được lắp đặt cân đối chứng chưa nhiều. Bên cạnh đó, tại những chợ đã được lắp đặt cân đối chứng như chợ Hôm - Đức Viên, chợ Thanh Xuân Bắc, chợ Ngã Tư Sở… hầu hết những cân điện tử đã bị hỏng hoặc trục trặc không sử dụng được, chỉ còn lại cân cơ để chỏng chơ, không người quản lý, hoạt động kém hiệu quả. Điều đáng nói là ngay cả khi khách hàng dùng cân đối chứng phát hiện thấy bị cân thiếu thì việc giải quyết cũng chỉ dừng lại ở chỗ 2 bên tự thỏa thuận, BQL các chợ nếu có tham gia cũng chỉ đóng vai trò trọng tài hòa giải mà không thể áp dụng chế tài xử lý nào.

Cho dù có hay không có cân đối chứng thì hành vi cân điêu vẫn diễn ra khá ngang nhiên, công khai tại các chợ và chỉ có người tiêu dùng chịu thiệt. Để giải quyết tình trạng này, đề nghị các BQL chợ cần kiểm tra hoạt động của các trạm cân đối chứng trong chợ mình, có biện pháp nhắc nhở, bêu gương đối với những cá nhân buôn bán gian lận, ảnh hưởng đến tình hình kinh doanh chung…